Nổi chìm phận rối nước

Hiện nay, “Nhà hát múa rối Thăng Long và Nhà hát múa rối TW chịu ảnh hưởng về tích trò và tạo hình rối nước từ các phường rối cổ là phường Nguyễn (Thái Bình), phường Nam Chấn (Nam Trực – Nam Định), phường Đống (Đông Các – Thái Bình)”, anh Lượng (họa sỹ, trưởng đoàn múa Rối – Nhà hát Múa rối Thăng Long) cho biết như vậy.

Là thứ gỗ dễ kiếm, nhẹ, mềm, chịu nước, chịu nhiệt, nên gỗ sung được người dân chọn làm quân rối. Phần gốc sung to hơn thường dành để đẽo những chú tễu ngộ nghĩnh, còn những thân gỗ vừa, nhỏ thì đẽo thành những nhân vật như vịt, cá, người nông dân… theo tích trò dân gian. Quân rối cũng có thể thoát thai từ gỗ vàng tâm, loại gỗ có đầy đủ những đặc điểm đáp ứng đời sống với nước của rối nhưng vì chi phí quá đắt đỏ cho một quân trò “khoảng 1 triệu đồng/quân nên các phường rối không dùng”, ông Nguyễn Văn Dậu, trưởng phường rối Chàng Sơn, Thạch Thất chia sẻ.

Thổi hồn cho rối

Với những khúc gỗ được cưa đoạn, người nghệ nhân bắt đầu những nhát đục, vạc để tạc thô hình rối. Sau đó, để ngoài trời khoảng dăm bữa, nửa tháng cho gỗ ngót ổn định thì người thợ mới bắt đầu tạc tinh, tức là thổi vào khuôn mặt, điệu bộ những nét thần thái đặc trưng của từng quân trò. Khi đẽo rối, người nghệ nhân dồn tất cả cảm xúc, thẩm mỹ, niềm mê say của mình vào quân rối, như trò chuyện với nó. “Khuôn mặt rối phản ánh chính hình ảnh của họ. Những đắm say, tâm huyết dồn vào đôi bàn tay để con rối là đại diện cho đời sống tinh thần hồn nhiên, thuần khiết của người nông dân”, nghệ sỹ Chu Lượng (Trưởng đoàn Rối – Nhà hát múa rối Thăng Long) chia sẻ.

Trong các vở rối, khán giả thường bắt gặp những khuôn mặt chú tễu, ông địa to hơn cơ thể, con cá to hơn người câu cá, chuột to hơn mèo, cáo to hơn người nông dân… Những điều tưởng chừng bất thường ấy lại làm nên vẻ ngộ nghĩnh, đáng yêu của dân gian, lấy cái không bình thường để nói về cái bình thường, tạo ra sự thiếu cân bằng để làm cân bằng trong cảm xúc của khán giả.

Khi đã “ra“ hình hài của rối, người thợ bắt đầu tạo sắc diện cho rối. “Theo lối truyền thống sơn rối phải trải qua ba công đoạn. Đầu tiên sơn mộc, quét một lớp sơn phủ khắp thân rối. Để khoảng hai ngày, khi sơn đã khô, thì tiến hành sơn phủ và dành thời gian cho lớp sơn phủ ngấm đều vào thân rối, rồi người thợ bắt đầu sơn thật. Mất khoảng 6 ngày mới hoàn thiện được một quân trò”, anh Nguyễn Văn Kiên (làng rối Chàng Sơn, Thạch Thất) cho biết. Ở công đoạn này, không chỉ là những lớp sơn được quét đúng quy trình mà người thợ đẽo rối ví như họa sỹ thổi hồn vào rối, từ đôi lông mày cong cong, đến cái miệng hể hả cả chú tễu, cái bụng no tròn…

Loại sơn truyền thống mà ở các phường rối cổ truyền thường dùng là sơn dầu (sơn ta). Nhựa cây sơn được lấy từ vỏ cây, khi khô đóng thành màng mỏng, chịu nước, tránh mối mọt và chịu được đến 300 độ C. Và nước sơn ta khi đã “ăn” vào quân rối thì càng để lâu, càng thắm, tạo nên sức sống cho từng quân trò.         

Việt Báo (Theo ANTĐ)

This entry was posted in Thời Sự and tagged . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s